İnsanlık tarihinin en acayip evlatları arasında yerimizi çoktan ayırttık. Bunun ötesi yazın tarihinde, ütopyalar ve distopyalar başlığı altında çoktan öngörülmüştü ancak içinde olduğumuz duruma düşeceğimizi kimse kestiremedi. Rahmetli Marx bile… Her şey kitabına uygun gidiyordu oysa; devrimler, manifestolar, ideolojiler, kuşaklar, medeniyetler çatışması, tarihin sonu, uygarlığın çöküşü, makinelerin krallığı… Sonra birden…

Hep merak etmişimdir; katı, totaliter bir o kadar da faşist rejimlerin çöküşünden sonra olanların nedenini. Doğrudur, bu rejimlerin örgütlü teşkilatları, güçlü yeraltı organizasyonları için zemin hazırlayacaklardır. Ekonomik olarak  çöküş kaçınılmazdır, zira rejim ve sistem yıkılmıştır. Bunlar kestirilebilir. Ama Porno? Oh no!

Yüksek ahlaklı idealist Alman gençliği, ilerici ve eşitlikçi Sovyet yoldaşları, onurlu ve soylu Japon oğulları ideolojileri çöker çökmez önce porno ve bununla bağlantılı olarak fuhuş sektörüne pompalanmışlardır. İşte bu benim için kestirilemez. Ha, bir Sibel Kekilli bin Helga’ya bedeldir o ayrı. Kültürel bir kıskançlığım yok yani. Neredeyse 18. yy’dan 20. yy’a dek felsefeye, özellikle de kıta felsefesine damgasını vurmuş Alman gençler ne olmuştur da namütenahi pompa yolunu seçmişlerdir.  İşte bu konu, benim için hala sırrını koruyor.

İşin garibi, porno sektörü günümüzde dağıtıcısı için hala karlı olmakla birlikte, üreticisine doğrudan para kazandırma rolünü neredeyse kaybetmek üzeredir. Gönüllü pornograflar, şekilli pornografilerle gönlümüzü eğlemektedirler. Amatör(amateur)  ruh, almış başını yürümüştür.

Bu fenomeni dejenerasyon diye adlandırıp kestirip atma taraftarı değilim. Ulusal kimlik sorunu haline getirmeye de çok sıcak bakmıyorum açıkçası. (cermenler ve caporlar uç insanlardır vs.) O yüzden analizimi bir başka yöne kaydıracağım.

Son 100 yıldır filozofların dillerinden düşürmediği “tarihin sonu” denilen şey nedir? Bu kavramın ortaya çıkışı aslında bir başka kavramla da yakından bağlantılıdır. Kriz kavramı… Şimdiki anlamında ve yoğun kullanımının ilk kez yine bir Alman olan Heidegger’de sıklıkla rastlandığı bu kavramın izlerini aslında çok daha gerilerde bulmak mümkün. Hatta çok da zorlanmadan takibimizi modernizmin babası sayılan Descartes’a dek sürdürebiliriz.

İki sorumuz var şu an. Özelde batı uygarlığı genelde dünya nasıl bir krizin içindedir? Dscartes ve ardılları ne yapmışlardır da böyle bir krize neden olmuşlardır. Aslında ikinci sorumuz çok doğru konumlanabilmiş bir soru değil. Zira kendi çağlarında bile yeterince tanımamamış bir filozoflar grubunun bir şeyler söyleyip ya da yazıp bir uygarlık krizine yol açmış olduuklarını, en azından bunun tek saiklerinin onlar olduğunu düşünmek saflık olacaktır. Belki şunu söylemek daha doğru: Descartes ve ardılları bir kriz olasılığının ya da krizin, okuru, yorumcusu, tanığı ve çocuklarıydılar. Bu açıklamadan sonra analizimize ilk sorumuzdan başlayabiliriz.

Yakın zamana kadar bizim de kafamızda “dark age-karanlık çağ” diye yer etmiş olan Avrupa orta çağının aslında pek de öyle olmadığı, hatta Avrupanın neredeyse en entelektüel zamanları olduğu artık açıktan konuşulabilmektedir. En ince detaylara dair boğucu Skolastik tartışmalar Avrupanın dilini-dillerini öz-aydınlanması için bilemiştir.  Nice Zweiglar harcamış olan Panavrupa idealinin de o zamanlar olabilecek en makul “birlikle” sağlandığını görürüz. Katolik birliği… Arap-Türk İslam medeniyetiyle çevrelenip sınırlanmış Avrupa Katolik Birliği, birlik kelimesinin anlamını da yansıtırcasına, kapalı bir kutu, bir aile gibidir.  Arada kardeşler birbirlerinin kıçlarını tekmelese de hepsi babanın koruması ve gözetimi altındaydı. Uluslararası iktidarın temsilcisi kiliselerdi. Bunları yazarken aklımın bir köşesinde de Thomas Moore var. Bu ütopyacının reform mücadeleleri esnasında katolik kilisesi yanında yer aldığını öğrendiğimde hayli şaşırmıştım. Ya da özgürlük fikrini gerek kişisel düzeyde gerek bir hümanist olarak insanlık adına savunmayı asla elden bırakmayan Rotterdamlı Erasmus’un açık bir biçimde reform yanlısı olarak kendini göstermeyişi şaşırtmıştı beni. Ancak sonradan düşününce, Avrupanın dikenüstü birliğinin korunmasından başka bir şeyi gözetmediklerini anlamıştım. Katolik kilisesi olası Avrupa Birliğinin tek teminatıydı.

Freud, kahramanın asıl işlevinin Babayı yenmek olduğunu söyler. Şayet tam olarak böyle dememişse bunu benim sözüm olarak tarihe not düşünüz. Yazının devamında Avrupanın baba katlinin sonuçlarına ve Avrupanın kahraman oluşunun bedelini dünyanın nasıl ödediğini inceleme devam edeceğiz.